OVERLAND O firmie Certyfikaty i uprawnienia Usługi DDD Szkodniki drewna Monitoring szkodników HACCP Ozonowanie w dezynfekcji Szkodniki które zwalczamy ! Galeria ,,nasza praca'' Ciekawe linki  Pytania (FAQ) Kontakt Aktualnosci
mail

SZKODNIKI KTÓRE ZWALCZAMY !

Zawalczamy wszystkie szkodniki sanitarne i magazynowe oraz szkodniki drewna

GRYZONIE

Szkodnikiem natomiast nazywamy każde zwierzę znajdujące się w danym obiekcie lub w jego otoczeniu bez zgody właściciela i wyrządzające mu szkody o znaczeniu gospodarczym, sanitarno - epidemiologicznym lub będące dla niego dokuczliwym. Szkodliwość pod względem gospodarczym polega na niszczeniu i zanieczyszczaniu odchodami, wydzielinami i trupami przechowywanych produktów spożywczych i pasz, wyrobów tekstylnych, drewna i innych produktów. Z tego względu szkodniki (gryzonie) powodują poważne zmiany w przechowywanych surowcach, półproduktach i produktach prowadzące do pogorszenia i obniżenia ich jakości. W produktach opanowanych przez nie z łatwością rozwijają się grzyby i bakterie powodujące ich gnicie i całkowite zniszczenie. Ponadto szkodniki (gryzonie) zjadają i zanieczyszczają przechowywane produkty bakteriami i wirusami, przegryzają kable elektryczne; są sprawcami zwarć prądu elektrycznego i pożarów. Żyjąc w środowisku w wysokim stopniu skażonym (kanały sanitarne, śmietniki, wysypiska śmieci) przenoszą choroby zwane transmisyjnymi. Ich obecność w środowisku człowieka jest zagrożeniem jego zdrowia. Gryzonie, a w szczególności szczury, przenoszą ponad 50 groźnych chorób, np. gorączkę szczurzą (chorobę sodoku), leptospirozę (chorobę Weila), salmonellozy (dur plamisty endemiczny, dur powrotny), parazytozy (włośnicę, motylicę wątrobową i inne), wściekliznę (na Dolnym Śląsku w 2001 r. zajmowały 3 miejsce po psach i kotach, a przed lisami) dżumę, tularemię itd, a także bakterie posiadające plazmoid kodujący ß - laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym określany skrótem ESBL, lub zdolność do genetycznej modyfikacji białek wiążących penicyliny (PBP) określany jako MRCNS. Są również dokuczliwe, gdyż samą swoją obecnością wywołują obrzydzenie i drażnią zdecydowaną większość ludzi.

Szczur wędrowny (Rattus norvegicus) zwany jest też szczurem wędrownym lub rudym. Pochodzi z południowo - wschodniej Azji. Zamieszkuje tam otwarte przestrzenie, gdzie żyje w wydrążonych przez siebie norach. Jest wspaniałym pływakiem, chętnie osiedlającym się nad brzegami rzek i tam polującym na małe rybki. Legenda głosi, że w średniowieczu Europę nawiedziła plaga szczurów, które wędrowały ogromnymi stadami. Stąd powstała jego nazwa - szczur wędrowny. W rzeczywistości szczury dotarły do Europy przewożone statkami. Obecnie zamieszkuje przede wszystkim osiedla ludzkie, chętnie trzyma się zbiorników wodnych, ścieków i śmietników. Spotyka się go w magazynach i składach produktów żywnościowych, w kanałach i urządzeniach kanalizacyjnych, w rzeźniach, chlewniach, oborach i stajniach. W budynkach mieszkalnych osiedla się w piwnicach i pod podłogami. Doskonale porusza się wewnątrz rur kanalizacyjnych docierając nawet na wysokie piętra. Z rur kanalizacyjnych potrafi dostać się do mieszkań poprzez muszle klozetowe. Wiosną wędruje w pola, nad brzegi stawów i rzek, gdzie mieszka w norach. Jest bardzo dobrym pływakiem.

Szczur śniady (Rattus rattus) pochodzi z lasów południowo - wschodniej Azji, gdzie żyje jako zwierzę nadrzewne. Obecnie żyje na całym świecie. Zamieszkuje prawie wyłącznie osiedla ludzkie, gdzie upodobał sobie górne kondygnacje budynków mieszkalnych. Chętnie zamieszkuje magazyny i hale targowe, gdzie szuka miejsc suchych i ciepłych na legowiska. Spotkać go można także na śmietnikach. Świetnie wspina się po drzewach i ścianach domów.

Mysz domowa
(Mus musculus) pochodzi z Eurazji i Afryki Północnej. Obecnie spotykany jest na całej kuli ziemskiej, w rejonach zamieszkałych przez ludzi. Długość ciała do 11 cm, ubarwienie sierści szare lub szarozółte, spód ciała białawy. Pysk spiczasto zakończony z licznymi włosami zatokowymi. Ogon nagi. Nie posiada gruczołów potowych. Tryb życia głównie nocny, wszystkożerna. Jest szkodnikiem zapasów żywności, roznosicielem licznych chorób w tym wścieklizny. Ciąża trwa 21 dni. Samica rodzi od kilku do kilkunastu młodych (ślepych i nagich) które odchowuje przez ok. 25 dni.

Mysz polna (Apodemus agrarius) osiąga rozmiary myszy domowej. Sierść rudobrązowa z czarną pręgą wzdłuż grzbietu. Zamieszkuje pola, łąki i obrzeża lasów Eurazji. Żyje w norach. Pożywienie stanowią nasiona, owady i ich larwy. Szkodnik uprawy zbóż. Ciąża trwa ok. 23 dni. Samica rodzi ok. 9 młodych.


SZKODNIKI LATAJĄCE I PEŁZAJĄCE

Karaczan prusak (Blatella germanica), zwany też francuzem lub karakonem, pochodzi prawdopodobnie z Azji, skąd po całym świecie został rozprzestrzeniony wraz z produktami lub na ich opakowaniach. Samiec karaczana prusaka jest brunatnożółty z jaśniejszymi nogami i czułkami. Samica jest nieco ciemniejsza. Na głowie znajdują się długie, cienkie, biczykowate czułki zbudowane z licznych członów. Są one w ciągłym ruchu, gdyż dla karaczana są ważnymi narządami zmysłowymi. Stopa zbudowana z 4 członów, który każdy ma przylgi, a ostatni ma dodatkowo poduszeczkę i pazurki. Dzięki tak zbudowanym stopom, prusak może łatwo poruszać się po gładkich i pionowym powierzchniach. Odwłok samicy jest szeroki, samca wydłużony, wysmukły i wyraźnie segmentowan.. Prusak ma dobrze wykształcone skrzydła, ale nie fruwa. Natomiast używa tych skrzydeł do lotu szybowcowego, lub jako spadochronu przy spadaniu z większych wysokości. Długość ciała samca wynosi około 10-12 mm, a samicy 12-16 mm. Larwy są początkowo białe, potem ciemnieją. Rozwój pokolenia trwa 6 miesięcy w temp. 22oC, a w temp. 30oC - 2,5 miesiąca. W optymalnych warunkach samce żyją 4 miesiące, a samice - 6 miesięcy. W pomieszczeniach mieszkalnych żyją znacznie krócej. Najchętniej lokują się w magazynach, szpitalach, zakładach gastronomicznych, piekarniach, kuchniach i innych ogrzewanych pomieszczeniach, gdzie zjadają resztki produktów spożywczych człowieka. Szczególnie lubią ziemniaki, marchew, owoce, pieczywo, mąkę i cukier. Wybierają pokarmy o dużej zawartości wody. Pomimo swej wielożerności owady te nie mogą rozwijać się w pomieszczeniach, w których znajdują ubogi w białko pokarm. Tak bardzo potrzebują białka, że często zjadają swoich pobratymców. Prowadzą nocny tryb życia. Na dzień kryją się pod podłogami, w szczelinach i w innych ukryciach. Żywią się wieczorem, tuż po zapadnięciu zmroku i krótko przed świtem. W budynkach mieszkalnych zasiedlają mieszkania w których nie jest utrzymywana czystość, a jednocześnie jest dużo dostępnego pokarmu i wody. Przebywają w szczelinach ścian, za listwami, szafami, boazerią, pod kuchenkami i zlewozmywakami. Szkodliwość prusaków polega na zanieczyszczaniu produktów spożywczych wylinkami, odchodami, pleśniami i bakteriami powodującymi gnicie produktów. Odgrywają bardzo ważną rolę w przenoszeniu chorób bakteryjnych i wirusowych (biegunka, dżuma, trąd, cholera, gruźlica i inne) oraz pasożytów (glisty). Często występują w szpitalach i uczestniczą w szerzeniu się zakażeń wewnątrzszpitalnych. Mogą także powodować alergie u ludzi. Zgromadzone w dużej liczbie prusaki wydzielają charakterystyczny, niemiły zapach.

Karaczana wschodni
(Blatta orientalis) zwany jest też karaluchem , chociaż pochodzi z obszarów północnej Afryki. Zasiedla nie tylko wnętrza pomieszczeń, lecz też bytuje na zewnątrz budynków mieszkalnych. Karaczan wschodni jest większy (od 18 do 30 mm) od prusaka i ma ciemnokasztanowe, prawie czarne, błyszczące, płaskie ciało o krępej, masywnej budowie. Skrzydła i nogi ma jaśniejsze. Karaluchy żerują i rozmnażają się w części podłogowej pomieszczeń. Preferują temperaturę od 20-29oC, dlatego występują najliczniej obok pieców, rur z ciepłą wodą, za kaloryferami w mieszkaniach, piekarniach, cukierniach, zakładach gastronomicznych, na statkach. Nie są związane z zasiedlonym pomieszczeniem i w poszukiwaniu pokarmu mogą przedostawać się z piwnic do kuchni po rurach wodociągowych lub przez nieszczelne drzwi. Z kryjówek wychodzą po zachodzie słońca. Są wszystkożerne. Chętnie zjadają przechowywane warzywa, np. buraki, marchew i ziemniaki. Żerują w odległości 2 m od swoich kryjówek w odpadkach, zjadają martwe owady i inne zwierzęta, jedzą też odchody ptaków, atakują ślimaki. Są bardzo wrażliwe na brak wody w pokarmie. Rozwój jaj w ootece trwa w zależności od temperatury 40-80 dni. Z jednego kokonu może wyjść 16 larw, a samica w ciągu życia może złożyć zwykle od 8 do 10 kokonów. Osobniki dorosłe żyją do 4 miesięcy. Potencjał rozrodczy samicy wynosi 100 larw na samicę. Szkodliwość karaczana wschodniego i karaczana prusaka jest podobna.

Karaczan amerykański
(Periplaneta americana) zwany też przybyszką lub kakerlakiem amerykańskim. Jest największym z występujących u nas karaczanów (28-35 mm, nawet do 50 mm długości). Ciało ma barwy czerwonobrązowej, ale tarczka tułowiowa jest rdzawa z żółtym brzegiem. Ma bardzo długie czułki, które sięgają poza ciało. Skrzydła są dobrze rozwinięte wystające poza odwłok. Wyglądem przypomina dużego karalucha. Pochodzi prawdopodobnie z tropikalnych regionów Afryki, w których jest bardzo liczny. Został rozprzestrzeniony z towarami po całym świecie. Preferuje siedliska wilgotne, ciepłe. Jest aktywny w temperaturach od 21 do 33oC. W Polsce przybyszka występuje sporadycznie w Poznańskiem i na Śląsku, w pomieszczeniach dobrze ogrzanych. Zasiedla piwnice i pomieszczenia na parterze, gdyż nie potrafi wspinać się po powierzchniach pionowych. Karaczan amerykański, podobnie jak inne karaczany, jest wszystkożerny. Wydziela bardzo nieprzyjemny zapach i pozostawia stosunkowo duże, suche odchody, które mogą być mylone z mysimi. Podobnie jak inne karaczany, karaczan amerykański jest aktywny tylko nocą. Samice żyją 2 lata, samce około roku. Potrafią fruwać. Znane są jako przenosiciele grzybów, wirusów, pierwotniaków i około 40 gatunków bakterii, które są chorobotwórcze dla ludzi i zwierząt domowych. Są pośrednimi gospodarzami 12 gatunków płazińców. Karaczany rozprzestrzeniają czerwonkę, tyfus, cholerę, dyfteryt, trąd, tężec, nosaciznę, gruźlicę i jaja glist. Wywołują uczulenia u wrażliwych ludzi. Oddychanie zapylonym powietrzem, w którym unoszą się cząstki odchodów lub wylinek karaczanów jest przyczyną reakcji astmatycznych u wielu osób. Alergogeny od prusaków i karaczanów są po alergogenach od roztoczy kurzu domowego najpospolitsze. W domach z prusakami, wrażliwość u dzieci astmatycznych wynosi nawet 79%. W Europie około 10% pacjentów-alergików jest uczulonych na te owady.

Mrówki

Mrówki tworzą duże społeczeństwa, w których życie jednostki jest całkowicie podporządkowane interesom całej kolonii i każdy osobnik wykonuje ściśle określone funkcje. Żyją w koloniach składających się z dużej liczby osobników podzielonych na wyraźne kasty. Założycielką kolonii jest zapłodniona samica - królowa, która w okresie rójki ma skrzydła. Skrzydła mają również godujące samce, których liczba w kolonii znacznie przewyższa ilość samic. Zadaniem samców jest tylko zapładnianie samic podczas rójki. Po zakończeniu godów samice i samce tracą skrzydła. Jedynym obowiązkiem samicy jest składanie jaj. Najliczniejszą grupę w społeczeństwie mrówek stanowią robotnice, czyli niepłodne samice, przychodzące na świat bez skrzydeł. Wykonują one wszelkie prace, takie jak zbieranie i dostarczanie do mrowiska pożywienia, budowanie i uprzątanie mrowiska, obrona przed intruzami, a przede wszystkim opieka nad potomstwem. Robotnice żyją 4-7 lat i ich obowiązki zmieniają się wraz z jej wiekiem. Młode robotnice pozostają w gnieździe przez kilka tygodni i karmią larwy i królową, a także sprzątają gniazdo. Starsze zbierają pokarm poza gniazdem. Królowe wielu gatunków mrówek kopulują tylko jeden raz w życiu, a jaja składają przez całe swoje życie. U jednych mrówek królowe żyją do roku, a są takie mrówki, których królowe żyją 10-15 lat. Samce mrówek żyją krótko i po kopulacji z królową giną. Samce i królowe mrówek bardzo słabo latają, dlatego łączą się w pary już w gnieździe lub w jego pobliżu. Jaja składane przez królowe są drobne. Zaraz po złożeniu są zabierane przez robotnice i umieszczane w odpowiedniej części gniazda. Jajami, wylęgłymi larwami, poczwarkami opiekują się robotnice. Gdy gniazdo jest zagrożone, robotnice przenoszą larwy i poczwarki w bezpieczne miejsce. Mrówki pobierają pokarmy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, wykazując preferencję w stosunku do żywności bogatej w cukry i białko. Niektóre gatunki są drapieżne i nawet 30% ich diety stanowią stawonogi (inne owady, pająki). Mrówki ściśle związały się z mszycami. Jest to współżycie, z którego obie strony odnoszą korzyści. Robotnice mrówek nie połykają pokarmu stałego, lecz rozdrabni ają go za pomocą mocnych żuwaczek, przerabiają ze śliną i częściowo nadtrawiają. Płynną masę połykają i przechowują w przedniej części jelita. Pobrany tak pokarm przenoszą do gniazda, tam zwracają i karmią nim królową i larwy. Larwom jest podawany pokarm bogaty w białka i tłuszcze, a ubogi w cukry. Larwy nadtrawiają go i zwracają z powrotem (jako odchody) robotnicom, aby je nakarmić. Zwyczaj ten jest wykorzystywany do zwalczania mrówek metodą wykładania zatrutej przynęty. Mrówki z łatwością znajdują jedzenie, gdyż robotnica która znajdzie nowy pokarm, w drodze powrotnej do gniazda co chwilę odkłada na swoją ścieżkę substancję zapachową. Inne robotnice szybko wyczuwają świeżo odłożony feromon i podążają jego śladem.

Murawka darniowa jest bardzo pospolitą mrówką w różnych krajach świata. Podobna jest do mrówki faraona, lecz jest nieznacznie od niej większa. Jej robotnice mają 2,5-3,5 mm długości, barwę zmienną, od jasnobrązowej do czarnej, z jasnymi odnóżami i czułkami. Murawka darniowa zasiedla ścieżki i drogi dojazdowe w terenach zurbanizowanych. Zajmuje miejsca w ścianach domów i pod podłogami. Gniazda zakłada pod krawężnikiem i kamieniami, znajdującymi się w pobliżu ścieżek spacerowych. Buduje też kopczyki nadziemne. Na zimę przemieszcza się do budynków, a gniazda są tworzone w najcieplejszych miejscach, w konstrukcji drewnianej, przy górnej warstwie obmurowania

Mrówka faraona
(Monomorium pharaonis L.) zwana też natrętką domową. Prawdopodobnie pochodzi z Afryki Północnej, skąd została rozprzestrzeniona z produktami żywnościowymi i roślinami dekoracyjnymi po całym świecie i obecnie jest kosmopolityczną. Do Europy została zawleczona z Indii około 100 lat temu. Występuje w wielu miastach Polski, gdzie zasiedla budynki mieszkalne, restauracje, sklepy spożywcze, hotele, szpitale, szklarnie. Chętnie zajmuje budynki wielopiętrowe.
Robotnice mrówek faraona są bardzo wysmukłe, o długości ciała do 2-2,4 mm. Siedemnaście tysięcy tych mówek waży zaledwie jeden gram. Ubarwienie ich jest zmienne, od jasnożółtego do czerwonobrązowego. Samice są długości do 4 mm, brązowożółte z ciemniejszą głową, a samce są brązowoczarne z jasnożółtymi czułkami i odnóżami.
Mrówka faraona zasiedla w mieszkaniach przede wszystkim kuchnie, łazienki, a z pomieszczeń ogólnego użytku - pralnie, zsypy, węzły z ciepłą wodą. Zakłada gniazdo w miejscach ciepłych, wilgotnych i niedostępnych. Wybiera szczeliny w ścianach lub pod podłogą budynków, pod kafelkami, pod tynkami, w pobliżu pieców, rur z ciepłą wodą, w pobliżu zlewozmywaków i wanien, za szafkami, pod boazerią, w złączach mebli, pod doniczkami z kwiatami. W pomieszczeniach ogrzewanych poruszające się owady można spotkać przez cały rok. Poza gniazdem najczęściej widoczne są robotnice, które wędrują tymi samymi szlakami po pokarm i z nim z powrotem do gniazd. Samica mrówki faraona przebywa w gnieździe i składa do 35 jaj w ciągu dnia, a w ciągu całego życia nawet do 4500 jaj.. Samice mogą żyć do 39 tygodni, samce 9-10 tygodni, a robotnice od 3 do 8 tygodni. W kolonii zawsze jest więcej samic (królowych) niż samców (trutni). Samice i samce nie potrafią fruwać, chociaż posiadają skrzydła. Nie odbywają lotów godowych, tak jak inne mrówki. Do kopulacji dochodzi więc w gnieździe. Kolonie mrówki faraona mogą być olbrzymie. O liczebności kolonii mrówek faraona decyduje dostępność pokarmu i wody, przegęszczenie czy zastosowanie insektycydów. Czynniki te mogą spowodować zanik kolonii lub migrację mrówek do oddalonych miejsc. Żywią się, podobnie jak karaluchy, produktami pochodzenia roślinnego i zwierzęcego: pieczywem, cukrem, dżemem, mięsem, serem, tłuszczami, miodem, wędlinami, suszonymi owocami i warzywami, orzechami, migdałami i innymi pokarmami. Pobierają pokarm przez całą dobę. Mrówka faraona używa feromonu znacznikowego, który odkłada na ścieżkach do pokarmu. Ścieżką podążają następnie inne mrówki z kolonii.
Drobne robotnice mrówki faraona wchodzą do wszelkich produktów żywnościowych i je niszczą. przenosząc choroby bakteryjne i wirusowe. Szczególnie niebezpieczne są w szpitalach, gdyż przedostając się do ubikacji, sal operacyjnych, magazynów bielizny i pobliskich śmietników, zjadają i zanieczyszczaja produkty spożywcze, roznosząc choroby wywoływane przez następujące bakterie: Pseudomonas, Salmonella, Staphylococcus, Klebsiella i Clostridium spp. Obserwowano przypadki żerowania mrówek na ślinie chorych i ich wydzielinach skórnych. Drobne robotnice wciskają się pod opatrunki gipsowe, wchodzą do aparatów do transfuzji krwi, do dializy nerek i innych aparatów medycznych, a także do nie zabezpieczonych kultur bakteryjnych. Mogą rozprzestrzeniać również lekooporne szczepy bakterii chorobotwórczych. Mrówki faraona boleśnie gryzą i mogą wywoływać u osób wrażliwych objawy alergiczne.

Gmachówka pniowa
(Camponotus vagus) zasiedla drewno iglaste świerka, sosny i jodły. Rzadko natmiast atakuje drewno drzew liściastych. Jej robotnice wygryzają obwodowo miękkie słoje przyrostów rocznych, budując płaskie komory, oddzielone wzajemnie od siebie mniej atrakcyjnym w zgryzaniu twardym drewnem późnym. Rozrastając się z roku na rok kolonia może opanować belkę na długość 2-5 m, a nawet do 10 metrów. O ich obecności możemy się przekonać po usuwanych przez nie na zewnątrz wiórkach, jak i po krzątających się na zewnątrz gniazda robotnicach. Stoczone przez gmachówkę elementy drewniane należy wymienić na nowe. Świeżo opanowane konstrukcje drewniane należy opryskać insektycydami o działaniu kontaktowym lub wstrzyknąć do wygryzionych otworów preparat o działaniu oddechowym.

PAJĄKI ZWIĄZANE Z POMIESZCZENIAMI LUDZKIMI


W pomieszczeniach ludzkich żyje 10 gatunków synantropijnych pająków. Szczególnie licznie występują one w piwnicach, na strychach, w oborach i stajniach, a więc tam, gdzie są owady, ich główny pokarm. Do najczęstszych pająków w naszych domach należą kątniki, pająk domowy i pająk krzyżak.

Kątniki najpospolitsze pająki w pomieszczeniach ludzkich należą do rodzaju kątnik (Tegenaria sp.). Kątniki Tegenaria domestica i T. gigantea (T. saeva) zakładają sieci w ciemnych i wilgotnych miejscach, najczęściej jednak w piwnicach, na strychach i w spiżarniach. Płachta łowna ma dużą powierzchnię i zwija się w kształt lejka skierowanego w dół. Pająk przebywa w głębi lejka i chwyta ofiary, które wejdą lub wpadną na płachtę. W sieci gromadzą się z czasem znaczne ilości kurzu, pyłu i innych zanieczyszczeń, pod ciężarem których płachty znacznie się odkształcają. Kątniki mają po 8 oczu rozmieszczonych w dwóch prostych rzędach na przedniej stronie części głowowej. Ciało ich jest gęsto pokryte aksamitnymi włoskami. Najgroźniejszy z kątników jest T. agrestis. Ciało, z wyraźnymi paskami na odwłoku, osiąga długość 11-15 mm. Nogi są jednobarwne (jasnobrązowe), podczas gdy u gatunku pokrewnego, kątnika domowego (T. domestica), nogi są paskowane. U kątników samice i samce budują sieci. Źle wspinają się po ścianach, wpadają do zlewów i wanien, gdzie je możemy często zobaczyć. Samice większych kątników (np. T. gigantea) żyją kilka lat. Są bardzo odporne na brak pokarmu i wody bez których mogą przeżyć nawet kilka miesięcy.

Pająk domowy (Achaearanea tepidariorum) jest najbardziej znanym pająkiem. Długość jego ciała osiąga 7 mm u samic i tylko 4 mm u samców. Pająki są zmienne ubarwione, od barwy żółtobrązowej do prawie czarnej. Pająk domowy buduje pajęczyny w ustronnych miejscach, w kątach pokoju, pod i za meblami. Na zewnątrz budynków zakłada sieć między elementami płotu a ścianą budynku, między urządzeniami oświetlenia, a ścianą i w innych podobnych miejscach.

Pająk krzyżak
Samica pająka krzyżaka (Araneus diadematus) osiąga 15-16 mm długości, a samce 6-10 mm Głowotułów krzyżaka jest kształtu gruszkowatego, ciemnoszary, bury, brązowy, bez rysunku. Odwłok jest duży, jajowaty o zabarwieniu szarym, brązowym z ciemnymi i jasnymi, prawie białymi plamami. Białe plamy układają się wzdłuż podłużnej osi odwłoku i zlewają się tworząc kształt krzyża. Pstro ubarwione nogi są silne i krótkie. Prawie codziennie samica krzyżaka tka przez godzinę dużą, i mocną sieć, o pięknych i regularnych kształtach. Rozpiętość sieci krzyżaka ogrodowego osiąga 1,5 m. Krzyżak zakłada pajęczyny w różnych miejscach, w lesie, w parkach i ogrodach. Rozpina ją między gałązkami, między skałami w szczelinach, między ścianami w opuszczonych budowlach, w szopach, w magazynach, a także w domach mieszkalnych. Ofiarę, która zaplącze się w sieć, krzyżak uwalnia z wszystkich nici z wyjątkiem dwóch, które są przymocowane do przedniego i tylnego końca ciała. Następnie obraca ofiarę jak na osi i owija ją pajęczyną w pewnego rodzaju kokon. Owad uwięziony w tym kokonie pozostanie aż do chwili, gdy pająk zgłodnieje. Jeśli w sieć zaplącze się duży i silny owad, wówczas przed omotaniem krzyżak kąsa go i zatruwa. Śmierć owadów jest natychmiastowa, gdyż jad jest wprowadzany w ich głowę. Silne i groźne dla krzyżaka owady, pająk uwalnia z sieci. Przy ukąszeniu przez pająka krzyżaka człowieka, zauważono następujące objawy: bóle głowy, osłabienie, kolki, bóle stawowe i pieczenie w miejscu ukąszenia, wylewy w komórkach podskórnych i niewielkie wysięki w organach wewnętrznych. Po wyzdrowieniu obserwowano nekrozę tkanek miękkich w miejscu wprowadzenia jadu. Nie zanotowano nigdy zejść śmiertelnych.

Pluskwa domowa zwana też pluskwą łóżkową zasłużyła sobie na bardzo złą sławę. Od dawna jest plagą naszych mieszkań i najbardziej dokuczliwym pasożytem człowieka. Pluskwa domowa atakuje nie tylko ludzi, lecz także rożne ssaki, ptaki i nawet gady. Ciało pluskwy domowej jest silnie spłaszczone, jajowato-owalne, nieco zwężające się ku przodowi. Zabarwione jest na kolor czerwonobrązowy. Osobniki dorosłe osiągają długość do 4-5 mm, a szerokość około 3-4 mm. Na głowie znajdują się duże czarne oczy i cienkie czułki składające się z 4 członów, z których ostatni jest wydłużony nitkowato. Aparat gębowy jest typu kłująco-ssącego, dobrze przystosowany do przebijania skóry i pobierania płynnego pokarmu. Pluskwa nie fruwa, za to biega doskonale. Na odnóżach przemieszcza się z jednego mieszkania do drugiego. Biegająca pluskwa słabo trzyma się podłoża i gdy biegnie po suficie, wówczas często z niego spada na podłogę. Samice są większe od samców i bardziej okrągłe. Po zapłodnieniu samica składa wiosną białoperłowe jaja w bezpieczne miejsca (za ramami obrazów i luster, w spojeniach mebli, pod tapetami i boazeriami, w fałdy luster). Jaja są odporne na niskie temperatury i potrafią przeżyć okres 45 dni w temperaturze -6oC. Bardziej wrażliwe są na wysokie temperatury (w temperaturze +45oC giną po kilku minutach). Pluskwy bez pokarmu mogą żyć przez 60 dni. Larwy, które nie znalazły żywiciela, mogą żyć do 150 dni. Rozwój pluskwy trwa w temperaturze pokojowej od 7 do 10 tygodni. Dorosłe osobniki żyją do 2 lat, jeśli co tydzień pobierają pokarm. Pluskwa domowa występuje również w kurnikach i gołębnikach. Atakuje wtedy kury, indyki i gołębie. Pluskwy unikają światła, a za dnia ukrywają się. Na człowieka napadają w nocy, podczas jego snu. Przebijają wtedy skórę w najdelikatniejszych miejscach i pobierają krew z naczyń włosowatych. Krew piją przez 1-15 minut. Ilość pobranej krwi może przewyższać ciężar pasożyta. Moment ukłucia nie jest bolesny, gdyż podczas ssania wpuszczana jest do ranki znieczulająca wydzielina gruczołów ślinowych, która jednocześnie zapobiega krzepnięciu krwi. Po upływie kilku minut (do kilku godzin) występuje uczucie swędzenia i pieczenia, a w miejscach ukłuć pojawiają się białawe pęcherzyki. Rozdrapywanie tych pęcherzyków może być powodem chorób skóry. Obecność pluskw w pomieszczeniu zdradza charakterystyczny, nieprzyjemny zapach. W miejscach przebywania pluskwy pozostawiają kał w postaci brunatnych plamek, które trudno
jest usunąć. Ponadto, pościel może być zakrwawiona. Owady dorosłe, postacie młodociane i wylinki można znaleźć w kryjówkach, zajmowanych w pobliżu miejsc spania człowieka, a więc pod boazerią lub tapetami, za lustrem, za obrazami, w gniazdach elektrycznych, w złączach mebli, w narożnikach szaf, w szparach ścian, w szczelinach łóżek lub tapczanów, itp. W wykryciu pasożyta mogą nam pomóc aerozole z pyretroidem, który należy nanieść w miejsca, w których może pluskwa przebywać za dnia. Insektycyd działając odstraszająco na larwy i dorosłe pluskwy wypędzi je z kryjówki.

PCHŁY


Pchły są pasożytami zewnętrznymi (ektopasożytami) ssaków i ptaków. Odżywiają się ich krwią. Opisano dotychczas 2000 gatunków pcheł, z których aż 95% pasożytuje na ssakach, a tylko 5% na ptakach. Niektóre pchły żerują tylko na jednym żywicielu, podczas inne mogą atakować różnorodne zwierzęta, w tym te, które przystosowały się do życia w środowiskach zurbanizowanych. Pchła Echidnophaga gallinacea może posilać się na psach, kotach, królikach i człowieku. Pchła ludzka nie gardzi krwią szczurów, jeleni, lisów i innych zwierząt, a pchła kocia, Ctenocephalides felis, zasiedla psy, skunksy, wiewiórki, no i oczywiście koty. Pchła wróbla, Ceratophyllus gallinae dilatus, związała swoje życie z synantropijnymi ptakami, takimi jak wróble, szpaki, gołębie miejskie. Gdy gniazda są założone w budynkach, pchły przechodzą na ludzi, kąsają i wywołują bolesną wysypkę na skórze.
Zagrożeniem dla zdrowia i dobrego samopoczucia ludzi są pchły pasożytujące na zwierzętach domowych, z których przenoszą się na ludzi. Na zwierzętach domowych, psach i kotach, żerują dwa gatunki pcheł: pchła psia i pchła kocia. Pchła psia zwykle zasiedla zdziczałe psy, lisy i wilki; stosunkowo rzadko jest pasożytem zwierząt domowych. Natomiast pchła kocia nie jest wybrednym pasożytem: atakuje ponad 50 gatunków zwierząt ciepłokrwistych, a wśród nich: domowe koty, psy, bydło, wiewiórki, mysz domową. Tym gatunkiem są zapchlone mieszkania i domy, w których trzymane są albo psy, albo koty.

Pchła kocia, Ctenocephalides felis jak wszystkie pchły, pchła kocia nie ma skrzydeł. Jest bocznie spłaszczona, drobna, od długości ciała od 1 do 2 mm Na każdym segmencie ciała znajdują się odchylone do tyłu szczecinki, które utrzymują pchłę w sierści ssaka, zapobiegając wypadnięciu jej. Ma aparat gębowy kłująco - ssący, którym przebija skórę ssaka, aby pobrać porcję płynu, która stanowi jedyny jej pokarm. Odnóża są przystosowane do wykonywania dużych skoków. Pchła może skoczyć na wysokość 25 cm. W ciągu życia samica pchły kociej znosi około 150 jaj, a rekordzistki do 432 jaj. Jaja pcheł są błyszcząco białe, owalne, długości około 1 mm Jaja są składane na ciało zwierząt, ale z niego odpadają, gdyż mają gładką powierzchnię. Larwy pcheł mają aparat gębowy typu gryzącego. Po pobraniu pokarmu, który stanowią wysuszone odchody pcheł dorosłych i różne substancje organiczne, larwa linieje w następne stadium. Larwy pcheł są odporne na głód; bez pokarmu mogą przeżyć kilka miesięcy, szczególnie w niskiej temperaturze. Młode pchły wyszukują aktywnie nowego gospodarza. Bez pokarmu mogą żyć tylko 7-10 dni. Czas rozwój całego pokolenia zależy od warunków zewnętrznych i może trwać od 16 dni do nawet 18-20 miesięcy. Stopień zasiedlenia kotów i psów przez pchły zależy od ich stanu zdrowia i wieku. Starsze i chore zwierzęta są opadane przez pasożyty częściej i na nich pchły występują liczniej niż na młodych i zdrowych osobnikach, które mogą się skutecznie przed nimi bronić iskaniem.

Pchła ludzka
, Pulex irritans, jest długości 2-4 mm, ciemnobrunatna, często prawie czarna. Jak u innych pcheł, jej ciało jest bocznie spłaszczone, pokryte płytkami, z których wyrastają liczne szczecinki skierowane do tyłu. Preferuje domy wilgotne, z drewnianymi podłogami, o niskiej higienie. Obecność pchły ludzkiej w pomieszczeniach mieszkalnych można stwierdzić na podstawie charakterystycznych, małych plamek odchodów na pościeli. W ciągu życia samice składają do 450 jaj. Z jaj wylęgają się podłużne, robakowate larwy. Rozwój pokolenia latem trwa 4-6 tygodni, a w niskich temperaturach wydłuża się do kilku miesięcy. Oprócz człowieka pchła ludzka atakuje różne świnie, ssaki drapieżne, gryzonie i ptaki domowe. Roznosić wtedy może riketsje duru wysypkowego szczurzego (Rickettsia mooseri), pałeczki dżumy i tularemii. Pchła ludzka oraz inne pchły, chociaż takie małe, mogą być żywicielami pośrednimi tasiemców (Dipylidium caninum, Hymenolepsis nana, H. diminuta). W miejscach ukłuć powstaje na skórze czerwony punkcik. Uczuleniowy odczyn skóry u różnych osób występuje w różnym nasileniu. Dla osób wrażliwych, kontakt z pchłami i ich larwami ma szczególnie silnie alergizujące oddziaływanie. Coraz więcej alergoz obserwuje się u zwierząt domowych. Zwalczanie pcheł nie jest łatwe i zależy od wielu czynników. Przed przystąpieniem do akcji zwalczania pcheł należy określić, jaki gatunek pcheł będzie zwalczany, jakie zwierzęta są zapchlone, w jakich miejscach pchły występują i jaki jest rozmiar infestacji. Najwłaściwszym sposobem walki z pchłami jest niszczenie larw w ich miejscach lęgu z jednoczesnym odpchleniem zwierząt domowych (psa, kota). W tym celu mogą być stosowane insektycydy na zwierzęta oraz ich najbliższe otoczenie, a więc na podłogi, ich pokrycia, a także na posłanie. Silnie zapchlone zwierzę należy wykąpać używając szamponów owadobójczych, po czym założyć obrożę owadobójczą. Zwierzętom lekko zaatakowanym wystarczy tylko założyć obrożę. Po kąpieli można też zastosować na ciało zwierząt karbaminiany lub pyretroidy zgodnie z zaleceniami podanymi w etykiecie preparatu. Weterynarz może zalecić stosowanie preparatu Tiguvon, który po nakropieniu na skórę kota lub psa niszczy pchły i chroni zwierzę przed nimi przez 3-4 tygodnie. Posłanie, podłogę i jej przykrycie (wykładzina, dywan) w pobliżu miejsc wylegiwania się psa lub kota należy opylić np. Owanolem pyl. lub Pudrem Bolfo, albo na te miejsca zastosować preparaty aerozolowe (np. PifPaf Crawling Insect Killer, Keen Insect Killer, Pibutozol), lub opryskać mieszanką preparatu Baygon 20 EC, zawierającego propoksur z grupy kabaminianów jako substancję aktywną. Po kilku godzinach po zabiegu należy posłanie uprać, a podłogę wokół zmyć. Niekiedy należy jednocześnie zastosować insektycydy na miejsca na zewnątrz budynku (pomieszczenia, psiej budy), w którym lęgną i rozwijają się larwy. W piwnicach pchły zwalcza się preparatami do opryskiwania, albo pylistymi. Można też stosować preparaty do aerolozowania. Należy wybrać preparaty niskotoksyczne, np. z grupy pyretroidów. Zabiegi z insektycydami należy powtarzać co pewien czas. Należy pamiętać, że jednocześnie z tymi zabiegami należy przeprowadzić odpchlenie zwierząt domowych przy pomocy odpowiedniego preparatu. Larwy niszczy systematyczne zmywanie i pastowanie podłóg w mieszkaniach, ale odkurzanie dywanów i wykładzin odkurzaczem jest mało skuteczne, choć zmniejsza liczebność jaj i larw pcheł. W celu ochrony przed pchłami można stosować na ciało substancje o działaniu odstraszającym (repelenty): olejek goździkowy, eukaliptusowy, mentol, a odzież można impregnować dietylotoluenoamidem. Pchły są zawsze związane z brudnymi pomieszczeniami. Regularne i dokładne sprzątanie, utrzymywanie nienagannej czystości niszczy ich miejsca lęgu i przyczynia się do ich zwalczania. Należy również pamiętać, że źródłem groźnych pcheł są myszy i szczury. Gryzonie te należy intensywnie zwalczać.

Szkodniki magazynowe


Szkodniki występujące w naszych magazynach można podzielić na dwie grupy: szkodniki pierwotne i wtórne. Do szkodników pierwotnych zalicza się rozkruszki, wołki, skośnika zbożowiaczka i strąkowce, które są zdolne do zaatakowania ziarna zbóż i nasion innych roślin. Ich larwy i/lub osobniki dorosłe wgryzają się do nasion i tam przechodzą cały rozwój. Uszkodzone nasiona są następnie zasiedlane przez szkodniki wtórne takie jak trojszyki, spichrzel surynamski, ukrytek mauretański i pustosze. Uszkodzone ziarno jest też chętnie atakowane przez gąsienice mklików i omacnicy spichrzanki.

Rozkruszki są najczęstszymi i najważniejszymi szkodnikami przechowywanych produktów żywnościowych i pasz w Polsce. Są to małe pajęczaki o gryzących aparatach gębowych. Ciało ich ma około 0,4 mm długości; jest koloru jasnobeżowego, często z odcieniem fiołkowym. Podobnie jak pająki mają 4 pary odnóży. Liczebność ich w żywności i paszach bywa bardzo różna, ale często występują w wielu tysiącach osobników w 1 kg towaru. W magazynach żywnościowych zawsze można znaleźć przynajmniej pojedyncze osobniki, jeśli nie w samym produkcie, to w zmiotkach i w szczelinach ścian i podłóg. W naszych magazynach bardzo pospolity jest rozkruszek mączny (Acarus siro). Samice rozkruszka mącznego składają drobne jaja, które są najpierw przeźroczyste, potem matowe. Zwykle płodność samic rozkruszka mącznego wynosi około 230 jaj. Rozwój form młodocianych rozkruszków może zachodzić w produktach o wilgotności ponad 13,4%. Wilgotność przekraczająca 15% sprzyja masowym pojawieniom się tego roztocza. Samice żyją 4-6 tygodni, samce nieco krócej. W sprzyjających warunkach może w ciągu miesiąca pojawić się od 2 do 3 pokoleń. W ciągu roku w magazynach nieogrzewanych może rozwinąć się kilkanaście pokoleń tych roztoczy. Jest bardzo wytrzymały na głód i niskie temperatury. W wysokich temperaturach ginie szybko, co raczej jest związane z gwałtownym spadkiem wilgotności produktów, w których przebywa i żeruje. W magazynach ciepłych i ogrzewanych rozwój rozkruszków może odbywać się przez całą zimę. W magazynach zielarskich masowe rozmnażanie się rozkruszka następuje jesienią i trwa aż do stycznia. Rozkruszek mączny żeruje na wszystkich produktach przechowywanych w magazynach, które rozkrusza, stopniowo zamieniając je w pył. W produktach gruboziarnistych żeruje w całej masie pryzmy lub worka, zaś w produktach sypkich tylko w wilgotnej warstwie powierzchniowej.
Płodność, namnażanie się i żerowanie rozkruszków zależą od składu i dostępności pokarmu. W produktach zawierających składniki ziarna i nasion różnych roślin zjadają przede wszystkim zarodek i warstwę aleuronową, natomiast nie pobierają skrobi. Tylko w przypadku pleśnienia, kiedy pod wpływem amylaz następuje rozkład skrobi na cukry proste, wtedy mogą zjadać wszystkie składniki nasion. Żerując i rozmnażając się w żywności roztocze te zanieczyszczają je swoimi wylinkami, trupami i kałem. Wylinki i trupy są sztywne, nie strawne, zbudowane z kutikuli zawierającej duże ilości siarki i około 4% chityny. Wylinki pokryte są sztywnymi szczecinkami, po ich zrzuceniu kurczą się i twardnieją. Kał roztoczy jest w formie granulek lub półpłynnej masy. Zlepia produkty żywnościowe i zabarwia je. Kał jest higroskopijny, więc porażone towary zawilgacają się. W kale rozkruszków są duże ilości guaniny i skleroprotein, związków niestrawnych i nie przyswajalnych przez wyższe organizmy. Na kale roztoczy, jak na pożywce rozwijają się mikroorganizmy. Guanina, która jest głównym i końcowym produktem azotowej przemiany materii, stanowi 85% związków azotowych wydalanych przez rozkruszki. Guanina w wilgotnych produktach pobudza rozwój drobnoustrojów: grzybów i bakterii. Zwierzęta te wydalają także kwas moczowy oraz wydzieliny gruczołów łojowych, które pokrywają cienką warstwą ich ciało. Kał i wydzieliny nadają porażonym produktom specyficzny, nieprzyjemny zapach i smak. Żywność porażona przez rozkruszka mącznego ma charakterystyczny, słodkawy, miodowy zapach, a zaatakowana przez rozkruszka suszowego jest cuchnąca. W porażonych produktach przebiegają intensywne procesy enzymatyczne. Następuje rozpad wielocukrów, wzmożona jest dynamika rozpuszczalnych cukrów redukujących, następuje osłabienie siły amylolitycznej mąki. Tłuszcz zawarty w paszy rozpada się, powstają wolne kwasy tłuszczowe. Porażone pasze mają podwyższoną kwasowość ogólną, tłuszczową, aminokwasową i fosforanową. Produkty żywnościowe i pasze z rozkruszkami mają też obniżoną wartość biologiczną. Zawierają więcej bakterii i pleśni, a więc roztocze te mają również znaczenie w szerzeniu się chorób ludzi i zwierząt. Rozkruszki przenoszą i zjadają grzyby z rodzaju Aspergillus produkujące rakotwórcze aflatoksyny, które gromadzą się w ich ciele. Oprócz saprofitycznych mikroorganizmów udowodniono rozkruszkom przenoszenie takich mikroorganizmów jak Escherichia coli i Salmonella typhimurium. Są też wektorami pasożytów zwierząt. Roztoczek domowy jest gospodarzem pośrednim jednego z gatunków tasiemców. Opisywano wiele przypadków bezkrwawych biegunek, owrzodzeń i zapaleń przewodu pokarmowego u zwierząt karmionych paszami porażonymi przez rozkruszki. Dostając się do dróg oddechowych rozkruszki drażnią mechanicznie ściany oskrzeli i zatykają przewody oddechowe. Wyzwalają w płucach objawy astmatyczne, gdyż są silnym czynnikiem alergennym. Alergeny te są zawarte w ich kale i w ciele. Rozkruszki były znajdywane w narządach wewnętrznych ludzi i zwierząt, w nerkach, w pęcherzu moczowym, w śledzionie i w wątrobie. W związku z tym są podejrzewane, że toksyny znajdujące się w ich kale i wydzielinach gruczołów łojowych powodują choroby nerek, poronienia, wypadanie włosów u mężczyzn i nawet białaczki u dzieci.

Owady

Wśród owadów zasiedlających pomieszczenia magazynowe i produkcyjne najpospolitsze są chrząszcze z rodziny czarnuchowatych (Tenebrionidae). Czarnuchowate stanowią jedną z największych i najważniejszych rodzin chrząszczy. Należą do niej chrząszcze różnej wielkości (od 3 do 25 mm) o jednolitym, ciemnym zabarwieniu. Ciało czarnuchowatych jest spłaszczone i wydłużone. Znanych jest ponad 10000 gatunków czarnuchowatych, z których około 100 gatunków jest związanych z przechowywanymi produktami w magazynach na świecie.
Największym czarnuchowatym jest pokątnik złowieszczyk (Blaps mortisaga), którego od innych chrząszczy można łatwo odróżnić po "ogonku", który z tylu tworzą owalne pokrywy. Chrząszcze osiągają długość do 25 mm, natomiast ich twarde larwy - nawet do 35 mm. Pokątnik bardzo szybko biega po podłożu, ale nie wspina się po ścianach. Podrażniony staje na wyprostowanych nogach w pozie nieruchomej i z odwłoka wydziela cuchnącą substancję obronną, której skład nie jest dobrze poznany. Pokątnik zasiedla najczęściej ciemne i wilgotne pomieszczenia, a więc piwnice, spiżarnie, różne zabudowania gospodarcze, w tym brojlernie, gdzie larwy i osobniki dorosłe żywią się resztkami produktów roślinnych. Bardzo często występuje w piekarniach na resztkach starej mąki. Jest uważany za przypadkowego szkodnika, gdyż wyrządza znaczne szkody tylko wtedy, gdy występuje licznie, a to nie zdarza się często. W pomieszczeniach drobiarskich zasiedla szpary w podłodze przykrytej ściółką i żywi się resztkami paszy rozrzuconej przez drób.
W produktach przemiału zbóż może żerować mącznik młynarek (Tenebrio molitor), duży czarnuch, do 15 mm długości. Jego larwy to dobrze nam znane "robaki mączne". Można je bardzo łatwo hodować i często służą jako pożywienie dla ptaków śpiewających trzymanych w niewoli. W naszych magazynach mącznik młynarek występuje dość często, lecz w niewielkich ilościach, co jest uwarunkowane jego długim okresem rozwoju. W warunkach optymalnych rozwój pokolenia trwa 280 dni, a w niższych temperaturach, przy niskiej wilgotności produktu i przy nieodpowiednim pokarmie rozwój przeciąga się do 690 dni. W tym czasie żarłoczne larwy spożywają dużo pokarmu, a jeszcze więcej zanieczyszczają odchodami, wydzielinami i wylinkami.
Ziarno zbóż i produkty jego przemiału, otręby i pasze są często porażone trojszykami (Tribolium sp.), z których u nas najpospolitszy jest trojszyk ulec (T. confusum) i trojszyk gryzący (T. castaneum). Trojszyki żyją około 12 miesięcy, a niektóre osobniki nawet kilka lat. Larwy i dorosłe żerując w różnych produktach roślinnych zmieniają ich właściwości zapachowe. Gdy żywność jest porażona od dłuższego czasu lub gdy chrząszcze są niepokojone, wówczas produkt nabiera nieprzyjemnego zapachu, gdyż trojszyki wydzielają lotne związki zapachowe z grupy hydrochinonów. Trojszyki są bardzo ruchliwe i same wyszukują nowych miejsc z pokarmem. Pojawiają się jako pierwsze ze wszystkich szkodników w magazynach, w których przeprowadzono zabieg fumigacji. Rzadko się zdarza, że pasze drobiowe są porażone drobnymi (3-5 mm), wydłużonymi, płaskimi chrząszczami, które są zabarwione na kolor czerwonawy. Są to chrząszcze ćwiczyna płaskiego (Palorus depressus), podobne do trojszyka. Od trojszyka odróżnić go można po okrągłych i nie podzielonych oczach. Oprócz pasz zjadają one mąkę, otręby, nasiona oleiste, ale rzadko powodują większe szkody.
W zbożach, produktach jego przemiału, suszonych owocach i paszach występuje rogatek spichrzowy (Gnathocerus cornutus), który wyglądem głowy bardzo różni się od innych czarnuchowatych. Szczęki samca rogatka są przekształcone w duże, mocne haki, a na głowie ma wyraźne dwa duże rogi. Samica ma delikatną głowę, bez tych wyolbrzymionych wytworów. Składa jaja bezpośrednio na produkty, w których żeruje. W nieogrzewanych magazynach jest możliwy rozwój tylko jednego pokolenia, natomiast w ogrzewanych pomieszczeniach drobiarskich szkodnik rozwija dwa pokolenia w roku.
Razem z pokątnikiem ściółkę zasiedla podobny do mącznika młynarka, lecz mniejszy - pleśniakowiec lśniący (Alphitobius diaperinus). Chrząszcz ma małą głowę, wciągniętą w tułów, aż do nasady oczu. Aparat gębowy, czułki i odnóża są czerwonobrązowe. Pleśniakowiec lśniący jest chrząszczem wszystkożernym. Preferuje produkty żywnościowe pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, gdy są zatęchłe, spleśniałe, psujące się lub rozkładające. Żeruje w przechowywanych mieszankach paszowych dla drobiu, często gromadzi się wokół poideł i karmideł, gdzie żywi się rozrzuconą paszą w ściółce, szczególnie w jej lekko wilgotnej warstwie. Larwy i osobniki dorosłe pleśniakowca mają mocne żuwaczki. W okresie, gdy brakuje pożywienia, odbywają wędrówki w poszukiwaniu pokarmu i wtedy mogą niszczyć konstrukcje kurnika, np. elementy drewniane, polistyrenowe warstwy ocieplające, naruszony tynk. Obniżają właściwości termoizolacyjne kurnika nawet o 30%. Mogą też stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi, jeśli nawóz kurzy jest przeznaczany na pola w pobliżu mieszkań ludzkich. Pleśniakowiec wgryza się w ciało martwych i schorowanych kurcząt, gdzie żeruje pod skórą. Wielokrotnie larwy i chrząszcze były znajdowane w organach wewnętrznych martwych kur. Duża szkodliwość pleśniakowca lśniącego w hodowli drobiu wynika nie tylko z tego, że chrząszcz ten zjada i zanieczyszcza mieszanki pasz drobiowych i niepokoi drób. Szkodnik jest nosicielem (wektorem) wielu groźnych chorób drobiu. W kurnikach, w których padły kurczęta porażone białaczką, ściółka roiła się od larw i chrząszczy pleśniakowca. Doświadczalnie udowodniono, że szkodnik roznosi wirusy z grupy Herpesvirus wywołujące chorobę Mareka i białaczki drobiu. Larwy i dorosłe pleśniakowce żerują na odchodach, w tym na odchodach chorych kurcząt i ptaków padłych z powodu białaczki. Zarażają się wtedy wirusem. Wraz ze wzrostem larw, stopień ich zakażenia wzrasta. Po przepoczwarczeniu, dorosłe pleśniakowce też są zdolne do przenoszenia wirusa białaczki, gdy są zjadane przez kurczęta. W ten sposób czynnik chorobotwórczy może być utrzymywany w kurniku przez dłuższy czas. Dotyczy to nie tylko wirusa z grupy Herpesvirus, lecz także innych mikroorganizmów chorobotwórczych jak Salmonella thompsoni, S. typhimurium, Escherichia coli, a także Bacillus, Micrococcus i Streptococcus, a także sprawców choroby Gumboro. Pleśniakowce są też żywicielami pośrednimi wielu pasożytów, np. są rezerwuarem oocyst kokcydiów (Eimeria sp.) i larw tasiemców Choanotaenia i Raillietina. Ponadto, w ciele larw kumuluje się rakotwórcza mykotoksyna F-2 wytwarzana przez grzyb Fusarium roseum.
W magazynach produktów spożywczych i przechowalniach zbóż i produktów jego przemiału występuje około 70 gatunków motyli, z których kilkanaście powoduje poważne szkody.

Motyle (Lepidoptera) w magazynie jednak nie odżywiają się, bo nie ma w nim płynnego pokarmu, ale chętnie piją wodę. Szkodliwe są natomiast ich gąsienice, które mają aparat gębowy gryzący. Gąsienice zjadają produkty, zanieczyszczają je wylinkami i trupami, wydzielinami i odchodami, zakażają bakteriami i grzybami. Gąsienice motyli przędą przez całe życie lepką nić, którą sklejają ziarno lub cząstki pokarmu w bryły. Jeśli występują licznie w młynach, wówczas wytwarzając duże ilości oprzędów zapychają rury spadowe. Mogą też przegryzać gazę młyńską i borować różnego rodzaju opakowania.
Do groźnych szkodników magazynowych zalicza się mola ziarniaka i skośnika zbożowiaczka, których gąsienice są zdolne do zaatakowania ziarna zbóż lub nasion motylkowych. Ich larwy wgryzają się do nasion i tam przechodzą cały rozwój. Gąsienice mklików, omacnicy spichrzanki, czy krasówki mleczkowiaczka zasiedlają nasiona uszkodzone przez inne szkodniki magazynowe, a także inne produkty spożywcze takie, jak suszone warzywa, owoce i grzyby. Są powszechne w zakładach przemysłu spożywczego, w piekarniach, w młynach, w sklepach, w magazynach i przechowalniach. Najgroźniejsze szkodniki należą do rodziny omacnicowatych (Pyralidae), z których najpospolitszym szkodnikiem magazynowym jest omacnica spichrzanka. Jej gąsienice niszczą wiele przechowywanych produktów. Dorosłe motyle omacnicy spichrzanki (Plodia interpunctella) mają skrzydła o rozpiętości od 13 do 18 mm Charakteryzują się kolorowym wzorem na przednich skrzydłach. Bliższa ciału przednia część przedniej pary skrzydeł jest szara, biaława lub blado-słomkowa z nielicznymi ciemnymi plamkami. Pozostała, zewnętrzna część pierwszej pary skrzydeł, a także głowa i tułów jest czerwono-brązowa z odcieniem miedzianym, z prawie niewidocznymi, szarawymi i nieregularnymi, poprzecznymi paseczkami. Tylne skrzydła są szarawo-białe. Cały rozwój omacnicy spichrzanki w warunkach optymalnych trwa 26 dni. Omacnica spichrzanka wydaje 4-6 pokoleń w ciągu roku. Omacnica spichrzanka jest kłopotliwym i wyrządzającym wiele strat szkodnikiem przechowywanych produktów, szczególnie magazynowanych zbóż, suszonych owoców, orzechów, produktów przechowywanych w spichlerzach, magazynach, sklepach spożywczych, cukierniach.. W zaatakowanych przez te owady przechowalniach górna warstwa produktów jest prawie całkowicie zniszczona. Nasiona zbóż w tej warstwie są połączone jedwabną pajęczyną zawierającą liczne wylinki, odchody i pełzające larwy. Białe, jedwabne kokony z poczwarkami są rozmieszczone wewnątrz pryzmy. Omacnica preferuje zarodki, otręby, nasienia, zioła, lekarstwa, przyprawy i herbatniki. Gąsienice potrafią przegryźć opakowania z folii polietylenowej o grubości 0,7 (m..

Mklik mączny
, Anagasta (Ephestia) k(hniella, ma skrzydła o rozpiętości 22-25 mm, a długość ciała od 10 do 14 mm. Przednie skrzydła są wąskie i wydłużone, mają barwę srebrno-szarą z delikatnym ołowianym połyskiem. W poprzek skrzydeł przebiegają ciemne, zygzakowate paski i plamki. Tylne skrzydła są szerokie, jasno-żółte, przezroczyste i bez rysunku; mają tylko ciemną obwódkę przy zewnętrznych brzegach. Skrzydła są zakończone dość długą strzępiną, która jest jaśniejsza niż skrzydła (ryc.3). Głowa i tułów są jasno-szare. Motyle mają dobrze wykształcone nogi i mogą szybko biegać. Motyle żyją przeciętnie około jedenastu dni. W tym czasie nie pobierają pokarmu, ale czasem piją wodę. Są aktywne tylko o zmierzchu i w nocy. W dzień siedzą spokojnie na ścianach i opakowaniach. Mklik mączny został zawleczony z Ameryki Centralnej do Europy w XIX w., a do Polski przedostał się na początku bieżącego stulecia. Jako szkodnik magazynowy notowany jest wyłącznie w krajach klimatu umiarkowanego, gdzie jest najpospolitszym motylem występującym w młynach i w piekarniach oraz w magazynach mąki, kasz, makaronów, a nawet w pomieszczeniach, w których przygotowywane są posiłki. Mklik jest typowym szkodnikiem wielożernym. Żeruje na wszystkich produktach zbożowo-mącznych, najczęściej na mące pszenicznej i na ziarnie pszenicy, ale uszkadza również ziarno innych zbóż. Niszczy pieczywo, suchary, suszone owoce i grzyby, a także nasiona roślin strączkowych. Z produktami spożywczymi jest zawlekany do naszych
MICH Internet Solutions
© 2011 OVERLAND. Wszystkie prawa zastrzezone